De verloren herinneringen van Matteüs Anno Domini 23-92

Wie kent niet de Matthäus-Passion? Dit meesterwerk van Bach is gebaseerd op de tekst van de evangelist Matteüs. Maar wie was deze man, wiens werk al eeuwenlang de wereld over is gegaan? Over de schrijver van het beroemdste evangelie bestaan nauwelijks betrouwbare gegevens, maar dit boek wekt de figuur van Matteüs tot leven in een meeslepende roman.

Het verhaal speelt zich af in de eerste eeuw na Christus, in de vier grote steden van het Romeinse Rijk: Alexandrië, Jeruzalem, Antiochië en Rome. De roman schetst een levendige wereld met handelskaravanen, gevarieerde landschappen, Egyptische geneeskunst, geavanceerde Romeinse wegen- en waterbouw, exotische godsdiensten, waarzeggers en slangenbezweerders. Tegelijkertijd komen de erbarmelijke leefomstandigheden van velen aan bod, naast de immense rijkdom van de bovenlaag. Het is een tijdperk waarin een van de ingrijpendste ontwikkelingen plaatsvindt: de geleidelijke afsplitsing van het christendom van het jodendom – een proces dat tot op de dag van vandaag doorwerkt en een groot deel van de westerse cultuur heeft bepaald.

De roman beschrijft ook de briljante maar waanzinnige keizer Nero en de chaotische machtsstrijd na zijn dood, het Vierkeizerjaar en neemt de lezer mee naar de wereldberoemde bibliotheek van Alexandrië, waar men alles in het werk stelde om ‘alle boeken van de wereld’ te verzamelen.

Het verhaal volgt het radicaliserende Joodse verzet tegen de Romeinse overheersing in Judea, dat uitmondt in de verwoesting van de Tempel in Jeruzalem door het 10e Romeinse legioen. Daarna moet het Joodse Sanhedrin zich opnieuw uitvinden om te overleven. Door de ogen van Matteüs openen zich de verloren herinneringen aan deze onbekende, vreemde wereld van de eerste eeuw. De roman introduceert historische figuren zoals de procurator van Judea, Tiberius Alexander, en kleurrijke personages als de uit Perzië afkomstige mysterieuze Balthasar en de Egyptische graanhandelaar Radames. Daarnaast spelen de vrouwen in het leven van Matteüs een belangrijke rol: de krachtige Mirjam, de begaafde Alba, de eigenzinnige Hannah en de zachtmoedige Esther.

Deze roman brengt de tijd en het leven van Matteüs op indringende wijze tot leven en schetst de tragische verwijdering tussen de synagoge en de ekklesia van het toen nog marginale christendom – een breuk die de Europese cultuur diepgaand heeft beïnvloed.

De twijfel van een leerling inkijk